مديريت آموزش و ترويج

ويژه نامه ترويجي

شماره 9 – فروردين ماه 80 13

تفريخ تخم نوغان يعني بيرون آمدن لارو كرم ابريشم از درون تخم كه در اصطلاح محلي به آن زنده كردن يا جوش زدن تخم گفته مي شود. همانطور كه مي دانيد ممكن است بدون دخالت انسان نيز لاروها از داخل تخمها خارج شوند ولي هدف اصلي در عمليات تفريخ ايجاد شرايط مناسب مي باشد تا همه كرمها به طور همزمان و يكنواخت از تخم بيرون بيايند و مرگ و مير نطفه ها به كمترين ميزان ممكن برسد .

براي اينكه تفريخ بخوبي انجام شود رعايت نكات فني زير براي نوغانداران عزيز ضروري است :

· جعبه هاي تخم نوغان را حتما بايد از مراكز مجاز كه از طريق نمايندگي شركت پرورش كرم ابريشم و يا مديريتهاي كشاورزي شهرستانها اعلام مي شود تهيه كنيد .

· زمان حمل جعبه ها از محل خريد تا محل پرورش ، سعي گردد ضربه و تكانهاي شديد به جعبه وارد نشود و جعبه در جاي بدون منفذ قرار نگيرد چون تخم نوغان موجودي زنده است و احتياج به هوا دارد .

· تخم نوغان را به هيچ وجه از جعبه خارج نكنيد و از انجام اعمالي از جمله داخل كيسه ريختن تخم نوغان ، آويزان كردن ، داخل جيب ، زير بغل يا زيركرسي گذاشتن تخم نوغان وهمچنين روي چراغ و بخاري روشن و در نور مستقيم آفتاب قرار دادن آن خودداري نماييد .

· از نگهداري تخم نوغانها در محلي كه بيش از 85% رطوبت دارد پرهيز كنيد .

· اتاق مورد نظر براي تفريخ تخم نوغان و پرورش كرم ابريشم بايستي در محلي باشد كه امكان ورود بوهاي زننده از قبيل بوي نفت ، گازوييل، سموم كشاورزي ، دود هيزم و يا سيگار به آن وجود نداشته باشد.

· براي كاهش خسارات حاصل از بيماريها و آفات لازم است قبل از شروع تفريخ و پرورش مكان مورد نظر و كليه وسايل مورد نياز را به يكي از روشهاي موجود ضد عفوني كنيد . (رعايت نكات ايمني از قبيل استفاده از ماسك و دستكش و عينك هنگام سمپاشي ضروري است .)

الف ) استفاده از فرمالين 3-2% :

3 روز قبل از شروع پرورش 2-5/1 ليتر فرمالين تجارتي در سمپاش تميز 20 ليتري بريزيد و سمپاش را پر از آب كنيد از اين محلول براي ضد عفوني ديوار ها ، سقف ، كف و تمام وسايل بنحوي استفاده گردد كه كاملا خيس شوند . هر ليتر از اين محلول براي ضد عفوني يك متر مربع كافي مي باشد .( براي پرورش يك جعبه تخم نوغان استاندارد به يك اتاق حدود 20 متر مربعي نياز داريد.) در هنگام استفاده از فرمالين 3-2% جهت ضد عفوني بايستي تمامي منافذ اتاق كاملا مسدود شوند و حرارت اتاق بايد بين 26-25 درجه باشد بعد از سمپاشي حدود 48 - 24 ساعت درب ها و پنجره ها را باز كنيد تا هواي اتاق تهويه گردد . 4-3 روز بعد از باز كردن درب ها مي توانيد از اين اتاق جهت پرورش استفاده نماييد .

ب) استفاده از كلر 1% :

400 گرم كلر را در 20 ليتر آب حل كنيد محلول را داخل سمپاش تميز بريزيد اين محلول براي فضاي 20 متر مربع كافي مي باشد ، در هنگام استفاده از كلر 1% جهت ضد عفوني لازم نيست درب ها و پنجره ها را ببنديد ولي بهتر است در هواي خنك و شب اقدام به انجام اين كار نمود ، بدين ترتيب بعد از يك روز مي توان اقدام به پرورش نمود .

· براي ضد عفوني دستها بهتر است 2 تشت يكي حاوي محلول 20 گرم كلر و 1 ليتر آب و ديگري حاوي آب خالص تهيه نموده و قبل از

شروع هر مرحله از كار ابتدا دستها را در تشت حاوي محلول كلر و بعد در تشت آب خالص فرو ببريد .

· همانطور كه گفته شد تخمهاي نوغان را نبايد از جعبه خود خارج كرد و پس از دريافت جعبه سعي كنيد با تكانهاي مختصر تخمها را بطور يكنواخت در تمام سطح جعبه پخش كنيد و آن را در جاي ثابتي در شرايطي كه قبلا ذكر شد قرار دهيد .

· مدت زمان لازم براي خروج كرم از تخم در شرايط مساعد حدود 15- 13 روز بعد از خروج جعبه ها از داخل سردخانه مي باشد . به همين دليل نوغاندار بايد تحقيق كند كه جعبه ها كي از سردخانه خارج شده اند و به اين ترتيب خواهد توانست با زمانبندي دقيق و گام به گام ( به شرح زير ) عمل تفريخ را انجام دهد .

شرايط محيطي مساعد براي تفريخ ( حرارت ، رطوبت و نور )

جعبه هاي تخم نوغان بعد از خروج از سردخانه بايد به مدت 3 روز در اتاق با حرارت 15 درجه و رطوبت 75-70% قرار گيرد بعد از آن به مدت 2 روز در حرارت 20 – 18 درجه سانتيگراد و رطوبت 75-70% و پس از آن به مدت 4 روز در حرارت 24- 23 درجه سانتيگراد و رطوبت 75 – 70% و بالاخره از روز نهم به بعد در حرارت26-25 درجه سانتيگراد و رطوبت 85-80 % قرار گيرند و تا خروج لارو از تخم در اين شرايط نگهداري شوند. ( بدين منظور توصيه مي شود كه نوغانداران عزيز حتما از دماسنج و رطوبت سنج استفاده نمايند. )

· براي تامين حرارت مي توان با روشن كردن بخاري يا علاالدين بدون بو باشعله آبي درجه حرارت دلخواه را تنظيم نمود و با قرار دادن ظرفي پر از آب روي آن( روزي يك تا دوبار و هر بار 3- 2 ساعت ) رطوبت مورد نياز را توليد كرد . با پاشيدن آب در كف اتاق و يا آويزان كردن پرده خيس به پنجره نيز مي توانيد رطوبت مورد نياز را تامين نماييد .

· نكته قابل ذكر اينست كه تا روز پنجم تفريخ همه روزه بايد روزي يكبار تكان مختصري به جعبه تخم نوغان بدهيد تا حرارت ، رطوبت و نور كافي به همه تخمها رسانيده شود ولي از روز ششم به بعد از تكان دادن شديد تخمها اكيدا خود داري نماييد .

نور مناسب :

· از روز اول خروج جعبه از سردخانه تا روز دهم در هر روز 18 ساعت روشنايي و 6 ساعت تاريكي مورد نياز مي باشد كه بايد اين روشنايي و تاريكي هر روز در زمان معيني داده شود . مثلا هميشه از 10 شب تا 4 صبح خاموش باشد. بعد از روز دهم بايد سركشي به تخم نوغانها را بيشتر نمود و به محض ديدن حالت چسبندگي تخم به پارچه و با مشاهده تغيير رنگ تخمها و روشن شدن آنها ، روشنايي داخل اتاق را قطع كنيد بنحويكه اتاق تا زمان خروج كامل كرمها در تاريكي مطلق باشد . در صورتيكه با تغيير رنگ تخمها آشنايي نداشتيد تامل كنيد تا چند تا از تخمها باز شوند و بعد اطاق را تاريك كنيد .

· قبل از قرار دادن تخمها در تاريكي مي توانيد با احتياط يك گوشه از جعبه را باز كنيد و مقدار كمي از تخمها را به عنوان نمونه در روشنايي نگه داريد به محض اينكه حدود 50% از لاروهاي اين نمونه از تخم خارج شدند صبح روز بعد تمامي تخمهايي كه كه در تاريكي قرار دارند از تاريكي خارج مي كنيد ظرف حداكثر 3 ساعت بعد بيش از 95% تخمها تفريخ خواهند شد .

مدت زماني كه تخمها در تاريكي قرار مي گيرند حدود 72 - 48 ساعت مي باشد در اين مدت حتي براي كنترل حرارت و رطوبت داخل اتاق بايد از نور چراغ قوه با شيشه قرمز رنگ استفاده شود . براي ايجاد فضاي تاريك مناسب براي آخرين مرحله مي توان از جعبه هاي شيريني تميز و استفاده نشده و يا از پارچه سياه استفاده نمود.

در3 روز آخر رطوبت اتاق بايد حتما حدود 85 % باشد اين مرحله حساسترين مرحله به رطوبت است و يك علت عمده جنين مردگي افت رطوبت در اين 3 روز آخر مي باشد كه در تخمها فرورفتگي شديد ايجاد مي شود . پس تامين رطوبت اين مرحله الزامي مي باشد.

ويژه نامه ترويجي

اختر مقصودلو

توليد برنامه هاي ترويجي و انتشارات فني

تفريخ تخم نوغان

كارشناس مديريت آموزش و ترويج

مديريت آموزش و ترويج

کليه حقوق محفوظ مي باشد. نقل مطالب تنها با ذکر منبع مجاز مي باشد.